NIEUWE STRAATNAMEN IN HEILOO

Naamgeving van straatnamen

In zijn twee boeken, “Heiloo, Geschiedenis en verklaring van de straatnamen” en “Het Straatnamenboek van Heiloo”* geeft de auteur Henk Oostendorp er blijk van dat de straatnamen in Heiloo een bron zijn van kennis van de plaatselijke geschiedenis (1). Sinds liet verschijnen van zijn laatste boek in 2003 is Heiloo een flink aantal straten rijker geworden.

Veel straatnamen van Heiloo hebben een historische achtergrond. Dat komt bijvoorbeeld omdat ze al eeuwenlang hun naam dragen, genoemd zijn naar personen uit de historie van Heiloo, verwijzen naar historische plekken, gebouwen, of anderszins een verband hebben met de Heiloose geschiedenis.
Bij de naamgeving van straten in de buurten die vooral na dc Tweede Wereldoorlog en de jaren zeventig van de vorige eeutw zijn ontstaan is zoveel mogelijk de geschiedenis van Heiloo de bron geweest. Maar ook toen en vooral in de huidige tijd lijkt door de naamgevers te worden afgeweken van dit stramien. Opvallend is hierbij bijvoorbeeld dat, hoewel er ook in de polders rond Heiloo molens hebben gestaan, nogal veel straatnamen hei westen van Heiloo zijn ontleend aan onderdelen van molens.

De keuze voor sommige straatnamen is niet altijd begrijpelijk. Zo is in de nieuwe wijk Zuiderloo gekozen voor bomennamen waar bet meer voor de hand lag de namen van de straten te verbinden met de geschiedenis van het gebied bijvoorbeeld op basis van archeologische vondsten, of met het tuinbouwverleden van dit deel van Heiloo.
Hoe dan ook, Henk Oostendorp was het niet gegeven de nieuwste straatnamen (na 2003) te beschrijven en te verklaren (2).  Vandaar dit artikel dat een actueler overzicht biedt dan een eerder in dc Heylnoer Cronyck gepubliceerd artikel (3). Beide artikels beogen het overzicht van de Heilooër straatnamen te completeren en te actualiseren met de gedachte dat ook de nieuwe straatnamen ooit een historisch karakter zullen krijgen.

Nieuwe straatnamen sinds 2003

Achterzomer
De straat loopt van De Omloop naar de toekomstige Scheprad (Zie afb. 5.) Een achterzomer is een vloerbalk aan de achterzijde van een wipmolen, ook spruitbalk genoemd. Deze straat word momenteel (2015) gerealiseerd in de nieuwe wijk “Varne Buiten” op  de plek van de vroegere Camping Heiloo. Bij het bepalen van de straatnamen is hier, vanwege continuïteit, gekozen voor aansluiting bij eerdere straatnaamgevingen in 1968 van de naastgelegen wijk. In die wijk vindt men straatnamen als Op de Wieken. De Omloop, De Achtkant en Spillaan, namen die zijn verbonden aan onderdelen van molens.
De naam “Varne Buiten” – aanvankelijk sprak men van ‘‘Nieuwe Varne” – is kennelijk deels ontleend aan de naam van de op deze plaats gelegen camping ‘’Klein Varnebroek” (4).  Op 16 mei 1959 werd aan de zijde van de Zeeweg “Camping Heiloo’’ geopend en in 1968 werd door de heer en mevrouw Ranzijn de camping “Klein Varnebroek” gestart. De naam is gerelateerd aan de “Hoeve Varnebroek” die sinds 1852 op de westgrens van Heiloo en Alkmaar ligt. De hoeve wordt al generaties lang bewoond door de familie Berger. Een van de dochters van de familie trouwde met H. Ranzijn uit Heiloo. Samen begonnen zij in 1968 de camping. In 2014 werden zowel de camping Klein Varnebroek als de naast gelegen “Camping Heiloo’’ opgeheven. Na het afbreken

Klein Varnebroek

Afb. 1 Start van de Camping Klein Varnebroek in 1967

daarvan werd de vrijgekomen grond bouwrijp gemaakt voor een wijk met 200 woningen. Bijna gelijktijdig met het bouwrijp maken van de grond werd een tijdelijke huisvestingsmogelijkheid gecreëerd om de nieuwbouw renovatie van de verzorgingshuizen De Loet en Overkerck mogelijk te maken. De inwoners van De Loet zijn inmiddels naar hun nieuwe onderkomen vertrokken. De
bewoners van Overkerck zulten de lijdelijke huisvesting eind november 2015 hebben betrokken.

Badhuisweg
Deze weg staat sinds 2010 gepland op de plek van de vroegere Rehobothschool ten noorden van het Zaadpakhuis Dekker, tegenover het vroegere badhuis. De straat staat al enkele jaren op plattegronden aangegeven. Eind jaren twintig van de vorige eeuw werden plannen gemaakt om in Heiloo een volksbadhuis te stichten (5).
Het bestuur van het Witte Kruis realiseerde de bouw in 1930 aan de Holleweg met ondersteuning van de gemeenteraad. Burgemeester jhr, N. van Foreest legde de eerste steen. In het gebouw waren zes douchebaden en twee kuipbaden aanwezig. Voor het gebruik daarvan moest men respectievelijk 15 en 35 cent betalen. In een jaar tijd werden bijna 5000 baden genomen. Wegens
tekorten in de exploitatie werd in 1968 het badhuis gestoten.

Badhuis Holleweg

Afb. 2. Opening Badhuis Holleweg, 1930

Binnenroede
De straat is gepland in de wijk Varne Bulten, (Zie afb. 5.) De straat loopt van de toekomstige “Gaanderij” naar de toekomstige “Standerdlaan”. De roeden vormen de basis van het wiekenkruis van een traditionele windmolen. Vroeger werden deze roeden (balken), die wel 30 meter lang kunnen zijn, uit hout vervaardigd, nu van staal. Een binnenroede is het deel van de roede dat het dichtst bij de molenromp door de askop is gestoken. De buitenroede is het deel dat van zeilen wordt voorzien. Voor deze nieuwe wijk heeft men gekozen voor namen die een relatie hebben met molens om de samen hang met de naastliggende “molenwijk” aan te geven (6).

Bonkelaar
De straat staat eveneens gepland in Varne Buiten, (Zie afb, 5,) Deze zal lopen van de toekomstige Standerdlaan naar de toekomstige Scheprad. Een bonkelaar is het aandrijfwiel (kamwiel) dat bij een wipmolen de vijzel aandrijft. De naamgeving is gerelateerd aan de wipmolen die in het weiland in het noord-westen van Heiloo staat. Deze wip(water)molen, de Varnebroekermolen, ook wel
Vamebroekmolen genoemd, is circa 1850 gebouwd. Het molentje bemaalde vanaf die tijd de voormalige Varnebroekerpolder op de zuidwestgrens van Alkmaar nabij de Kalkovensweg. De gemeente Heiloo is in 1966 eigenaresse van de molen geworden. Toen men in 1972 begon met de aanleg van de westelijke randweg om Alkmaar bleek dat het molentje op de geplande route stond. Het werd toen gedemonteerd en gedurende twee jaar opgeslagen. In 1974 is het molentje geplaatst op zijn huidige

Varnebroekermolen

Afb. 3. De Varnebroeker molen

locatie plaats aan waar de Egmondervaart, ongeveer op de plaats waar, vroeger een molen stond die de polder Het Maalwater bemaalde. In 2012 kocht de “Molenstichting Alkmaar” de molen van de gemeente Heiloo waarna de molen grondig werd gerestaureerd. De restauratie werd voltooid In 2013.

Boswilg
Deze straat staat gepland in Zuiderloo (Zie afd. 7). De naam Zuiderloo is afgeleid van Zuid-Heiloo. De straat Boswilg zal lopen van de toekomstige straat Meidoorn naar de toekomstige straat Lijsterbes. De boswilg is een inheemse boomsoort die algemeen is en niet per se karakteristiek is voor dit gebied, maar mogelijk ook in dit deel van Heiloo voorkwam.

Bullaan
Sinds 1928 werd het ‘krankzinnigengesticht’, de Sint Willibrordusitichting, gevestigd op het terrein van het afgebroken buitenhuis “Ypestein”. Vanaf ca. I960 veranderden de ideeën over de opzet en inrichting van psychiatrische instellingen. Van meer gesloten centra werden het meer open instellingen. Zo werden de patiënten van de Willibrordussrichting steeds meer buiten het terrein van de stichting gehuisvest. De Willibrordustichting werd onderdeel van GGZ-Noord-Holland-Noord, een organisatie die streefde naar vermaatschappelijking van de zorg van psychiatrische patiënten. Het voorheen afgesloten terrein van de Willibrordustichting werd een meer open terrein met plaats voor de huisvesting van niet-pariënten en bedrijven.
Thans zijn meer dan 70 bedrijven op het terrein gevestigd en is de kapel een “cultuurkoepel” geworden (9). Dit heeft ertoe geleid dat het stratenplan in 2006, zoals in andere wijken van Heiloo, is voorzien van straatnamen. De naam Bullaan is een oude benaming van de weg die oostwaarts in het verlengde van de “Breede Laan” (nu Stationsweg) langs het landgoed Ypestein liep (nu de
Kanaalweg). De naam is ontleend aan de “bulloper” die aan deze weg woonde.

Die, Het
Het is sinds 2006 een straat op het terrein van de voormalige Willibrordusstichting. De straat loopt van De Strandwal naar De Olvendijk. De naam kan worden verklaard door de afkomst van “ie” dat “stromend water” betekent. “De le” werd tot “Die”(10). Het vaarwater De Die was in vroeger tijden een water dat deel uitmaakte van het Oer IJ-gebied. Na het dichtslibben van de open
verbindingen met de zee en door bedijkingen in dit gebied werd De Die een rivier, en belangrijke vaarweg, onder andere van Heiioo naar Alkmaar. Vanaf verschillende plaatsen in Heiloo, zoals bij Ypesteyn.Ter Coulster en Nijenburg, werden toegangswaters tot De Die gegraven om vervoer over het water mogelijk te maken. Nu resteert van De Die alleen nog een water in het prachtige natuurgebied ten oosten van Heiloo dat door de plannen voor het maken van de aanleg van een parallelweg bij de aflag van de A9 ernstig bedreigd wordt.

De Die

Afb. 4. Kaart naar J.J. Dou, ca. 1700. de blauwe pijlen duiden “De Dye” (De Die) aan die aan de oostkant van Heiloo stroomt.

Droogmakerij, De
Het is sinds 2006 een zijweg van de Kanaalweg in het Heilooër deel van de Boekelermeer. De Boekelermeer is een droogmakerij. Een droogmakerij is een meer dat door bemaling is drooggelegd. Aan de westzijde en oostzijde van de strandwal waarop Heiloo ligt was een groot aantal meren ontstaan, zoals het Maalwater en het Zuidermeer aan de westzijde en de Boekelermeer aan de oostzijde. De droogmaking van de Egmondermeer en de Bergermeer 450 jaar geleden was de start voor de drooglegging van veel van de omringende waters (11). De Boekelermeer werd in 1587 definitief drooggemalen. De kwaliteit van de drooggelegde grond viel tegen. Vele jaren lang bleven het rietvelden. Vanaf het einde van de zeventiende eeuw is de Boekelermeer door de eigenaren van Nijenburg, de families Van Egmond van de Nijenburg en Van Foreest, in cultuur gebracht.

Elba (De)
Het lidwoord ‘De’ behoort officieel tot de benaming, maar is niet vermeld op het straatnaambord.
Sinds 2008 is De Elba een zijweg van de Westerweg schuin tegenover de Ewislaan.”Elba” is een naam die vroeger soms gaf aan een afgelegen stuk slechte grond.

Westerweg Morsch

Afb. 5. Brandstofhandel Morsch, ca, 1920

De naam is afgeleid van een weiland dat nabij de de Ewislaan lag. De straat is gevestigd op het vroegere terrein van de brandstofhandel S. Morsch. Aan de westzijde van hei station bevonden zich vroeger rangeerrails waarop ook wagons met steenkool konden worden gestald. De firma Morsch bezat een vrachtwagentje waarin met de hand met een kolenschop de steenkool werd geladen. Dat gebeurde later met een lopende band. Via de Stationsweg en de Westerweg werd de brandstof naar het bedrijf op de Westerweg vervoerd. Nog later werd (ook) een benzinestation met een “witte” pomp geëxploiteerd.

Elzenwal
Deze straat is gepland in Zuiderloo. (Zie afb. 7.) Deze zal lopen van de Hoogeweg naar toekomstige Liguster. De naamgeving is bepaald naar aanleiding van de elzenhagen/-wallen die in dit gebied vroeger voorkwamen.

Gaanderij
Een straat gepland in Varne Buiten op de plek van de vroegere Camping Klein Vamebroek. (Zie afb. 5) Deze loopt van de toekomstige Bonkelaar naar het toekomstige Scheprad. Om een molen te kunnen bedienen moet er halverwege de hoogte een stelling zijn, ook wel gaanderij genoemd, die rondom een hoge molen loopt. Vanaf deze stelling wordt de molen gekruid en worden de zeilen aan de wieken vastgelegd.

Gemaal, Het
Het is een nog niet gerealiseerde weg op het Heilooër deel van de Boekelemeer. De naam van de Boekelermeer is ontleend aan het gehucht Boekel dat op de strandwal lag die circa 3000 v. Chr. is ontstaan. Over het gehucht, dat wel een school en kerk heeft gehad, is weinig bekend. Wel weet men dat er in de middeleeuwen een burcht, “t Huijs te Boeckel”, heeft gestaan dat in 1573 bij het beleg van Alkmaar geheel is geplunderd en met de grond gelijk is gemaakt (12). De waterbeheersing van de droogmakerij geschiedde aanvankelijk door molens. Deze werden in 1879 door de familie Van Foreest vervangen door een stoomgemaal. Aan dit gemaal is de straatnaam ontleend.

Varne Buiten

Afb. 6. Plattegrond van de 9toekomstige) wijk “Varne Buiten”


Haagbeuk

Sinds 2012. Het is een zijweg van Zevenhuizerlaan in zuid-noordrichting in de wijk Zuiderloo (Zie afb.7). De naamgeving is wederom van een inheemse boomsoort afgeleid..

Hazelaar
Sinds 2012. Het is een zijweg van de Hoogeweg in Zuiderloo (Zie afb. 7), genoemd naar een veel voorkomende, inheemse boomsoort.

Hooge Venne, De,
De weg die, zoals andere wegen op het terrein van de voormalige Willibrordusstichting, in 2006 zijn naam heeft gekregen. De weg loopt van de Kanaalweg naar De Overtoom. De naam is ontleend aan een oude “veldnaam”, de naam van een perceel grond van een bepaalde eigenaar. Op een oude kaart is te zien dat de Hooge Venne grenst aan de het perceel Olvendijk.

Houtwal, De
Deze bestaat als straatnaam sinds 2009. Deze weg loopt van De Omloop naar de Bayershoffweg. Rondom de sportvelden, die zijn verdwenen vanwege de woningbouw, waren dichtbegroeide, nu verdwenen houtwallen met inheemse heestersoorten aanwezig.

Kapelbuurt, De
De straat ligt op het terrein voormalige Willibrordusstichting. Het is een zijweg van De Kroft. Heiloo heeft zich ontwikkeld uit enkele buurtschappen. Van de bebouwing op de zuidflank van het terrein kan gesproken worden van zo’n “buurtje”. Wat opvalt is dat het te bebouwen gedeelte van het terrein aan de zuidflank door de architecten dusdanig is ontworpen dat het zicht vanuit Ypestein op de kapel van GGZ-NHN blijft bestaan.

De Kapelbuurt

Afb. 7- De Kapelbuurt

Kerkepad, Het
Het “pad” ligt op het terrein van de voormalige Willibrordusstichting. De weg loopt van De Overtoom naar De Olvendijk. Het Kerkepad heeft als naam geen historische betekenis, maar is gekozen omdat deze weg langs de kapel op het terrein loopt.

Kroft, De
Een weg op het terrein van de voormalige Willibrordusstichting. Sinds 17 september 2015 heeft het terrein de naam “Landgoed Willibrord” gekregen. De weg loopt van de Ypesteinerlaan tot De Overtoom. Een “kroft” is een oude benaming van een stuk zandgrond dat hoger ligt dan de omringende akkers. In Heiloo kwamen “kroften” veelvuldig voor. Op oude kaarten zijn zij nog terug te vinden, meestal met de naam van de eigenaar, bijvoorbeeld: ‘t kroftje van Adriaan Pietersz. Elders in Heiloo, in de wijk tussen de Stationsweg en de Zevenhuizerlaan, vinden we straatnamen met “croft”: de Keldercroftlaan en de Tulpencroftlaan.

Kruipad.
Deze staat gepland in Varne Buiten (zie afb.5) De straat zal lopen van de toekomstige Bonkelaar naar de toekomstige Scheprad. Een kruipad is een cirkelvormig houten ringbalk waarop een molen dusdanig wordt gedraaid zodat deze recht op de wind komt te staan, het zogenaamde kruien. Ook bekend is dat in Hciloo vroeger een korenmolen heeft gestaan. Tussen de Heerenweg en het Slimpad stond op een hoger gelegen stuk grond van circa 1700 tot 1827 de korenmolen ‘De Blinker”, ln de zeventiende en in het begin van de achttiende eeuw waren er uitgestrekte “corenianden’ tussen Heiloo en Alkmaar, die in het bezit waren van de Heer van Heiloo. In 1827 werd de molen een ruïne door brand (14).
Landpad, Het
Een weg op her Landgoed Willibrord. De weg loopt van De Overtoom tot De Olvendijk, midden op het terrein., De weg verbindt de zuidzijde met de oostzijde van het terrein, dus loopt over een groot deel van het “land” van het landgoed.

Zuiderloo

Afb. 8, Plattegrond Zuiderloo

Liguster
Deze staat gepland in Zuiderloo en zal lopen van de Hazelaar tot de Vennewatersweg. De “wilde liguster” is een inheemse, snel groeiende haagplant.

Lijsterbes.
Deze straat in Zuiderloo zal lopen van de Boswilg tot de Haagbeuk. De naamgeving kan in verband worden gebracht met de archeologische vondst van een hamerbijl die in Zuiderloo vlakbij een lijksilhouet werd gevonden in een van de palenkransen uit de late bronstijd/vroege ijzertijd (omstreeks 800 v. Chr.). De vuurstenen hamerbijl, mogelijk een offervoorwerp, had een steel, gemaakt van het hout van de lijsterbes.

Meidoorn
Eveneens een toekomstige straat in Zuiderloo. De straat zai lopen van de Boswilg tor de Haagbeuk. De meidoorn is een inheemse struikplant die in vroegere tijden bekend stond om zijn geneeskrachtige werking tegen vele kwalen.

Middenweg
Deze weg wordt aangelegd in de Boekelermeer in het middengedeelte van het Heilooër deel van dc Boekelermeer.

Nicolaas Blokkerlaan
De naam van deze straat in Zuiderloo wijkt af van de namen van de omliggende straten. Deze straat zal lopen van de – reeds langer bestaande – Spanjaardslaan lot de Haagbeuk. Bij de verkoop van grond voor bet uitbreidingsplan Zuiderloo hebben de eigenaren van de grond deze naamgeving bedongen. De heer Nicolaas Blokker, die leefde van 1896 toe 1973. is bekend van bloembollenbedrijf Van ‘t Hof en Blokker.

Olvendijk, De
Deze ligt op het Landgoed Willibrord. De weg loopt van de Kennemerstraatweg tot de Hooge Venne. Het is een aanduiding van een perceel dat was gelegen ten ten zuiden van de Kanaalweg  en ten oosten van het Huis Ypestyn. Op oude kaarten zijn drie percelen met de naam Olvendijk te vinden: Olvendijk, De Kleine Olvendijk en De Grote Olvendijk (16)
Voor de afkomst van “olven” bestaan verschillende verklaringen. ‘Olven’ zou kunnen verwijzen naar een persoonsnaam, maar het zou ook “oude weide” of “lage weide” kunnen betekenen (17).

Opkamer, De
De straat is sinds 2004 een zijweg van de Driestal. De straatnamen in dit wijkje staan in verband met boerderijen die in de omgeving hebben gestaan. Een opkamer treft men onder andere aan in oude boerderijen. Het is een kamer die hoger ligt dan belendende kamers van een huis. De reden hiervoor is meestal dat er een half verzonken kelder onder deze kamer ligt, een koele opslagruimte voor de melk en de melkproducten.

Overtoom, De
Een van de wegen op het Landgoed Willibrord. Het is een zijweg van de Kennemerstraatweg. Een overtoom is een dam met glooiende hellingen waarover kleine schepen worden getrokken van het ene water in het andere. Het vaarwater De Die stroomde in vroeger tijden langs het Heilooërmeer. Over de dijk van De Die lag een overtoom.

Ribben, De
Deze ligt in het wijkje “t Zeskant. De wijk ‘t Zeskant’, tegenover winkelcentrum Het Hoekstuk, kwam in 2008 tot stand. Op de plek van deze wijk stonden vroeger de scholen “De Zeskant” en de “FreinetschooL (nu: “Elckerlyc”) alsmede, tot 2003, de bibliotheek. Deze gebouwen waren alle in de vorm van meerdere aaneengesloten zeskanten gebouwd. De daardoor gevormde veelvlakken zijn opgebouwd uit vlakken en ribben.

Scheprad.
Deze wordt momenteel aangelegd in Buiten Varne op plek van de vroegere Camping Heiloo en Midgetgolfbaan. (zie afb.6) De weg loopt van De Omloop naar toekomstige Gaanderij. Bij oude molens is een scheprad een wateropvoerwerktuig dat bij een wipmolen meestal, gezien vanaf de polderzijde, links aan de zijkant van het onderhuis van de molen zit. Het kan voorzien zijn van een schepradkast. De meestal houten schepraderen werden later veelal vervangen door eerst houten en later metalen vijzels.

Midgetgolf & Trampoline

Afb. 9. Voormalige midgetgolfbaan in Heiloo

Spiegellaan
De straat ligt in ‘t Zeskant en is een zijweg van Het Malevoort. De Spiegellaan ligt als een ring om dit wijkje. Het veelvlak van een zeskant kan men bij de verschillende toepassingen spiegelen, vandaar de naam.

Spindel, De
Dit is een zijweg van dc Qosterzijweg. De spindel is een onderdeel van een metaalfreesmachine. Dit verwijst naast het Heilooër metaalwaren bedrijf ‘‘Germefa” dat op deze locatie was gehuisvest. In de Tweede Wereldoorlog zijn door het bedrijf wapens voor de ondergrondse verborgen.

Standerdlaan
Wordt een straat in Varne Buiten op de plek van de vroegere Camping Heiloo en Camping Klein Varnebroek. De weg zal lopen tussen de Zeeweg en De Omloop. Een standerd is een cirkelvormige houten ringbalk waarop een molen dusdanig wordt gedraaid dat deze recht op de wind komt te staan, het zogenaamde kruien. De Heilooër wipwatermolen, de Varnebroeker molen, is in het begin van de 15e eeuw ontstaan uit de standerdmolen, het oudste houten type windmolen in de Lage Landen. De naam is afkomstig van het gegeven dat de kast van de molen op een standerd of staak, een rechtopstaande dikke stam is geplaatst.

Strandwal, De
Deze weg ligt op ligt terrein van her Landgoed Willibrord. Het is een zijweg van De Hooge Venne. Een strandwal is een hoger gelegen stuk grond. Heiloo is ontstaan op een strandwal die ongeveer 2000 jaar voor Christus is opgeworpen door de zee en de wind. Ongeveer 3000 jaar voor Christus was aan de oostkant ook eert strandwal ontstaan waarop de dorpen “Vrone” (St. Pancras). Akersloot en Uitgeest zijn gevestigd. Op deze hoger gelegen delen, te midden van gebieden die soms droog vielen en soms overstroomden, was bewoning mogelijk. Het vroegere Heiloo was geheel gevestigd op de strandwal, het huidige Heiloo heeft zich ten westen en ten oosten uitgebreid naar de lager gelegen, nu droogliggende gronden.

Watergang. De
De Watergang loopt van De Houtwal richting Het Maalwater. Watergangen langs de houtwallen om de voormalige sportvelden op deze locatie deden dienst bij de afwatering van die sportvelden,

Strandwal

Afb.10 Strandwal Alkmaar Heiloo. Limmen, ca, 1600 v. Chr.


Zomerlinde
Een nieuwe straat in Zuiderloo. (Zie afb. 7) De weg zal lopen van de toekomstige Elzenwal naar toekomstige Liguster. Naamgeving isop basis van een in Europa groeiende boom.

Ten slotte

De naamgeving van straten in een dorp of stad is vatbaar voor discussie. Historische Vereniging Oud Heiloo heeft voorkeur voor een naamgeving die een directe relatie heeft met de historie van Heiloo. Maar de keuzes daarvan blijken niet altijd gemakkelijk te zijn.

Camping Heiloo

Afb. 11. Aanleg weg op terrein Camping Heiloo 1958

Het bovenstaande overzicht van straatnamen kan nog worden aangrvuld met oude benamingen van wegen. bijvoorbeeld wegen/paden die door het Heilooër Bos lopen, zoals de “Schuinelaan”, de “Ronde O-laan” (“Westerlaan”), de “Torenlaan”, de “Kraaienlaan” en de “Middenlaan”, een wegenreeks waarop in een volgend artikel nog eens kan worden teruggekomen. Heiloo bestond aanvankelijk uit tamelijk ver uit elkaar gelegen buurtschappen. Drie oude buurtschappen zouden, samen met de ontwikkelingsgeschiedenis van de nieuwe buurten en wijken, eveneens in bij voorbeeld de Heylooër Cronyck kunnen worden beschreven.

Bronnen
(voor zover niet in de noten aangegeven)
* Molenwoordenboek, website B.D, Poppen
* A. de Vos, vrijwillig molenaar, molemdeskundige
* Gemeentebestuur Heiloo
* H. E. Oostendorp, Heiloo door de jaren heen. 1994
* H. E. Oostendorp: Heiloo, Geschiedenis en verklaring van de straatnamen, 1987, en Henk Oostendorp: Het Straatnamenboek van Heiloo, 2003

Herkomst foto’s
Afb.   1: R. Ranzijn
Afb.   3: W. Buwalda
Afb.   7: D. Slagter
Afb.   9: J. Schuurman
Afb. 11: R Barnhoorn
————-

Noten
1 H.E. Oostendorp: Heiloo, Geschiedenis en verklaring van de straatnamen, 1987 en Henk Oostendorp: Het Straatnamenboek van Heiloo, 2003
2 Henk Oostendorp, geboren in 1923, overleed in mei 2015. Hij was o.a. mede-oprichter en enige tijd voorzitter van de Vereniging Oud Heiloo en lid van de gemeenteraad. Naast zijn  straatnamenboeken .schreef hij “Heiloo door de jaren heen”, 1994.
3 Dick Slagter, Nieuwe straatnamen in Heiloo, Heylooer Cronyck, jaargang 4, nummer 1
4 Een broek is een laaggelegen gebied dat nat blijft; varne is een varen (plant)
3 Zie: P. Bussen, Het volksbadhuïs, Heylooer Cronyck, jaargang 4, nummer 1
6 Informatie van het gemeentebestuur van Heiloo
7 Zie: W. Buwalda, De Varnebroekermolen, Heylooër Cronyck. jaargang 7, nummer 2
8 Zie: D. Slagter, De St. Willibrordusstichting in Heiloo, Heylooër Cronyck, jaargang 2, nummer 2
9 Idem
10 Veel wateren (rivieren, beken, meren) hebben een naam die Aa, (Drentse Aa), E (Edam), le (Krommenie) of IJ (Het IJ) in zich hebben. Dit betekende oorspronkelijk “stromend water” en heeft zijn oorsprong in het Oergermaanse ‘ahwö of ‘ahwa‘ dat is: ‘ water, rivier, verwant met Latijns aqua. In het Nederlands is Aa door betekenisverenging meer specifiek een naam voor riviertjes, waterlopen en beekjes geworden. In het Oudfries is ‘E‘ verder vervormd tot Ee, Ie of IJ. Soms is het aan de naam voorafgaande lidwoord “de” versmolten met “le” en wordt zo “Die”,
11 Zie: E. Zwijnenberg en B. Slooten, De wateren, polders en molens rond Heiloo, Heylooër Cronyck jaargang 8, nummer 2, jaargang 9, nummer 1 en jaargang 9, nummer 2.
12 H. E. Oostendorp, Heiloo door de jaren heen, 1994
13 Idem
14 N.J. Speur, Korenmolen “De Blinker”, Heylooër Cronyck, derde jaargang, nummer 1, mei 1978
15 S. Lange, Archeologisch onderzoek tussen Kennemerstraatwieg en Hoogeweg, Heylooër Cronyck, jaargang 8, nummer 2, december 2014
16 Kadastrale atlas naar de opmetingen van 1821
17 H. E. Oostendorp: Heiloo. Geschiedenis en verklaring van de straatnamen, 1987 en Henk Oostendorp: Het Straatnamenboek van Heiloo, 2003

Auteur: Dick Slagter, m.m.v. Wim Buwalda

Dick Slagter © Copyright 2016

Dit artikel verscheen eerder in de Heylooër Cronyck, december 2015