Nieuwe straatnamen in Heiloo

Inleiding
Henk Oostendorp komt de eer toe de achtergrond van de naamgeving van de straten van Heiloo uitgebreid te hebben beschreven in “Heiloo, Geschiedenis en verklaring van de straatnamen”, Heiloo 1987 en “Het Straatnamenboek van Heiloo”, Heiloo 2003. De auteur was zelf ook lange tijd betrokken bij de naamgeving van nieuwe straten in Heiloo.
In zijn boeken geeft hij aan dat de straatnamen in Heiloo een bron zijn van kennis van de plaatselijke geschiedenis. Sinds het verschijnen van beide genoemde boeken is Heiloo een flink aantal straten rijker geworden. Van de namen van deze straten wordt hieronder de achtergrond beschreven.

Straatnamen op het GGZ-terrein
Het grootste deel van de nieuwe straatnamen van de laatste tijd heeft betrekking op het terrein van de voormalige St.Willibrordusstichting. Dat was vroeger een min of meer gesloten ’dorp’. Maar sinds 2006 is het terrein een gewone wijk of buurt van Heiloo is geworden.
De aanwezige straten moesten daarom van namen worden voorzien. Daarbij is uitgegaan van de historie van Heiloo. Er werd gekozen voor de volgende namen.

De Bullaan
De noordflank van het terrein is gelegen aan de Kanaalweg die vroeger Bullaan werd genoemd.

De Hooge Venne
Dit is een aanduiding van een perceel dat nu binnen de wijk Ypestein zou liggen. Op een oude kaart is de naam reeds aanwezig en is te zien dat De Hooge Venne grenst aan het perceel De Olvendijk.

De Kapelbuurt
Het dorp Heiloo heeft zich in de loop der tijd ontwikkelduit enkele verspreid liggende buurtschappen. Het te bebouwen gedeelte van het terrein aan de zuidflank is door de architecten dusdanig ontworpen dat het zicht vanuit Ypestein en het terrein op de zuidflank op de kapel van GGZ-NHN blijft bestaan. Van dit deel van het terrein kan tevens gesproken worden over een ‘buurtje’.

De Kroft
Een kroft is een stuk zandgrond dat hoger ligt dan de omringende akkers. In Heiloo kwamen ‘kroften’ veelvuldig voor. Op oude kaarten zijn zij meestal met de naam van de eigenaar aangegeven. Oostendorp geeft dezelfde betekenis weer bij bijvoorbeeld de Tulpencroftlaan.

De Olvendijk
Deze naam is de aanduiding van een perceel gelegen ten zuiden van de Kanaalweg en ten oosten van ‘t Huis IJpenstein’. Op de oude kaarten zijn drie percelen met de naam Olvendijk te vinden: De Kleine Olvendijk, De Grote Olvendijk en De Olvendijk. H. Oostendorp vermeldt de naam ‘Groote Olven’. Olven is misschien afgeleid van een persoonsnaam of is een verbastering van ‘oltven’ (‘oude weide’) of ‘holven’ (‘lage weide’).

De Strandwal
Een strandwal is een hoger gelegen stuk grond. Heiloo is ontstaan op een strandwal die zo’n 3000 jaar geleden is opgeworpen door zee en wind.

Naambordjes

De Overtoom
De overtoom is mechanisme op een dam met glooiende hellingen waarover kleine schepen van het ene water in het andere werden getrokken. Over de dijk van de Die lag zo’n overtoom.

Het Die
Het vaarwater de Die stroomde in vroeger tijden (rond 1566) langs het Heilooërmeer.

Het Kerkepad
Het Kerkepad heeft als naam geen historische betekenis, maar de naam is gekozen omdat deze weg/dit pad langs de kapel op het terrein loopt.

Het Landpad
Midden op het terrein loopt Het Landpad. Deze verbindt De Olvendijk met De Overtoom.

Straatnamen in de wijk ’t Zeskant
In 2008 kwam de nieuwe wijk ’t Zeskant tot stand. ‘t Zeskant is gelegen in Heiloo-West, tegenover het winkelcentrum “Het Hoekstuk”. Op de plek van deze wijk stonden vroeger de scholen “De Zeskant” en “Freinetschool” alsook de Openbare Bibliotheek van Heiloo (van 1978 tot november 2003). Deze gebouwen waren in de vorm van meerdere aaneengesloten zeskanten gebouwd. Deze zogenaamde veelvlakken zijn opgebouwd uit ribben (ribben zijn even lang, de vlakken zijn van dezelfde vorm en grootte en de hoeken tussen de vlakken zijn hetzelfde). Een andere eigenschap van zo’n veelvlak is dat men deze kan spiegelen.
Een grondige renovatie van het nabijgelegen winkelcentrum “ Het Hoekstuk” nadert in juli 2010 zijn voltooiing.

Spiegellaan en De Ribben
De kenmerken van de genoemde voormalige gebouwen kan men dus terugvinden in de nieuwe straatnamen De Ribben en de Spiegellaan.

De Ribben
Deze bevindt zich in het midden van de wijk.

Spiegellaan
Deze straat vormt de “randweg’ van dit wijkje. Het wordt gekenmerkt door vier woontypes, te weten: eengezinswoningen, patiowoningen, appartementen en kavelbewoning.

Straatnamen in overige wijken van Heiloo

De Watergang en de Houtwal
In 2009 werden de nieuwe appartementen aan De Omloop opgeleverd. Deze woningen werden voor een deel gebouwd op de voormalige voetbalvelden van HSV.
De straten kregen de namen de Watergang en de Houtwal en zijn gelegen in de hoek tussen de Bayershoffweg en Het Maalwater. De namen zijn ontleend aan een fragment uit het
bouwplan: “De begroeiing rond de voormalige sportvelden bestaat uit iepen die deel uitmaken van een dichtbegroeide houtwal met inheemse heestersoorten.
De houtwallen langs De Omloop en Het Maalwater worden door watergangen begeleid die een belangrijke functie in de waterhuishouding van het sportpark vervullen.”
Nabij de hoek De Omloop en Het Maalwater is aan de rand van dit wijkje bij opgravingen restanten van een “woodhenge” gevonden.

(De) Elba
In 2008 kwam ook (De) Elba als straatnaam erbij. Officieel behoort het lidwoord ‘De’ tot de benaming, maar het straatnaambord vermeldt het lidwoord niet.
Elba is gelegen aan de Westerweg ter hoogte van de Ewislaan. Op het terrein van de nieuwe woningen bevond zich vroeger het bedrijf van S. Morsch, een kolenhandel en een benzinestation. Daarvoor was het, volgens het archief van de heer H. Oostendorp, een stuk weiland nabij de Ewislaan. Elba is een naam die men vroeger soms aan een afgelegen, slechte grond gaf.

De Opkamer
In navolging van andere straatnamen in de omgeving die met boerderijen of onderdelen daarvan (De Driestal en Het Vierkant) te maken hebben is gekozen voor de naam De Opkamer. De Opkamer is een zijweggetje van De Driestal.

De Spindel
De Spindel is een zijweg van de Oosterzijweg ter hoogte van Groenelaan. De Spindel is een begrip uit de metaalbewerkingindustrie (onderdeel van een freesmachine) die op deze locatie door de metaalwarenfabriek “Germefa” BV werd uitgeoefend.

Namen van wijken en gebouwen

Zandzoom
De Zandzoom verwijst naar het begrip “zand” naar de ligging van het gebied op de strandwal. De groene zoom vormt de schakel tussen, in dit geval, de gemeenten Heiloo en Limmen en is zowel grens als verbindingselement.

Zuiderloo
Zuiderloo is een onderdeel van het grotere ontwikkelingsgebied Zandzoom. Aangenomen mag worden, dat de naam is ontstaan omdat dit gebied het zuidelijke gedeelte van Heiloo omvat.
De Zandzoom en Zuiderloo zijn aanduidingen voor wijken die in de toekomst, volgens een structuurplan, bebouwd zullen gaan worden.

Koningsveld
Dit is een bungalowpark aan de Vennewatersweg. Verondersteld wordt dat de naam is afgeleid van de naam van de voormalige eigenaar, de heer Keuning.

De Passage
De Passage is de nieuwbouw ten oosten van het station. De naamgeving ligt enigszins voor de hand: een plaats waar veel passanten langs komen, het spoor en de reizigers dus.

Namen van gebouwen

In sommige gevallen heeft de gemeente geen actieve bemoeienis gehad voor wat betreft de keuze van bepaalde benamingen en vernoemingen.
De Egelantier
De Egelantier is het gebouw dat gelegen is op de hoek Stationsweg – Westerweg aan de zuidzijde. Deze naam komt uit het verleden van Heiloo. In vroeger jaren was er een club kunstenaars in Heiloo die bekend waren onder de naam “De Egelantiers”. Overigens is Egelantier ook een duinroos (Rosa rubiginosa), met de verwijzing dat wij op een strandwal leven is dat ook wel gepast. Vroeger trof men op deze plaats een boerderij en een paar huisjes, en later, de voormalige Rabobank aan.
Residence Kennemerstaete en De Dennenkroon
Over de naamgeving van Residence Kennemerstaete en De Dennenkroon is niet veel bekend.
Het wooncomplex Residence Kennemerstaete treft men aan de oostzijde van de Kennemerstraatweg, halverwege tussen Frederica’s Hof en Dokterslaan. De Dennenkroon treft aan op de plek van het voormalige postkantoor op de Zeeweg aan de noordzijde nabij de spoorlijn.
Spoorzicht, Het Sein en De Halte
In het wijkje “Hoog en laag” zijn de karakteristieke kleine bejaardenwoninkjes vervangen door appartementengebouwen met de namen Spoorzicht, Het Sein en De Halte. Het is duidelijk dat deze namen zijn gerelateerd aan het nabijgelegen station.

Kennemerstaete

Bronnen:
Kadastrale atlas naar de opmetingen van 1821,
Oostendorp, H., Het straatnamenboek van Heiloo,
Heiloo 2003, Gemeente Heiloo, Bouwonderneming
Tervoort Egmond. Met dank aan dhr. P. Bussen voor zijn
informatie.

Auteur: Dick Slagter

Dick Slagter © Copyright 2016

Dit artikel verscheen eerder in de Heylooër Cronyck, augustus 2010